Zuen paradisu fiskala gure infernu soziala da

Paradisu fiskalak zerga askoz gutxiago ordaintzen diren tokiak dira.

Baina, zergatik da kaltegarria dirudunek hara eramatea haien dirua? Zergak inposatzen diguten karga bat direla dirudi, baina zergei esker ordaintzen ditugu eskolak, ospitaleak, garraio publikoa…

Gehien dutenak beste herrialde batera badoaz zergak ordaintzera, diru gutxiago dugu zerbitzu sozialak ordaintzeko.

'COOKIES'-en politika onartu behar duzu eduki hau erakusteko. 

Eraginik ote dute burtsak eta enpresen akzioek zure bizitzan?

“Niri bost axola IBEX35a, ez du zerikusirik nirekin”, esan ohi dugu askotan.
Bada, tamalez, uste duguna baino gehiago eragiten dute gure bizitzan burtsak eta enpresen akzioek. Hementxe azaltzen dizugu zergatik:
'COOKIES'-en politika onartu behar duzu eduki hau erakusteko.

Eraldaketaren dimentsioa zabalduz

Kapitalismoaren aurkako bizimoduetako korronte isila da. Horien artean finantza etikoak eta solidarioak daude, urtetan zehar haien praktiken bidez alternatibak posible direla frogatu dutenak. Gaur inoiz baino gehiago, pandemiaren krisiaren aurrean, berriro ikusi dugu aldaketa premiazkoa dela, pertsonen eta planetaren bizitza jokoan dagoelako.

Erronka handi hori ikusgai egitea izan zen Finantzaz Haratagok antolatutako “Hezkuntza-, Gizarte- eta Ekonomia-eraldaketa bizitzaren eta planetaren jasangarritasunerako” Elkargune Jardunaldien helburua, 2021eko maiatzaren 3tik, astelehena, maiatzaren 7ra, ostirala, online formatuzko saioen bidez egin zena. Lehenengo eguna “Finantza etiko eta solidarioak hezkuntzan: ekonomia eraldatzaileentzako engranajea” gaiarekin hasi zen.

Arç Cooperativa – REAS Ekonomia Alternatibo eta Solidarioen Sareen Sareko Finantza Etikoen Mahaiko Alfonso Boladok eta Finançament Ètic i Solidari (FETS) eta Finantza Etiko eta Solidarioen Aldeko Sareko (RedEFES) Nina González Fernández-Argüellesek inauguratu zituzten mintzaldiak, astean zehar Estatu espainiarreko 18:00tan hasi zirenak. Hitzaldien ondorengo eztabaidetan publikoaren parte-hartzea bikaina izan zen.

Alfonso B. Boladok sistema-larrialdiaren aurrean ekonomia sozialak egiten duen proposamena azaldu zuen.
Engranajea

“Finantza etikoen eta hezkuntzaren erronkei buruz modu kolektiboan pentsatu nahi dugu”, esan zuen Boladok. Haren iritziz, hori funtsezkoa da elkarguneak eraikitzeko. Elkargune horien bidez, finantza etikoen eragin-zirkulua handitu egingo da: 80. hamarkadatik aurrera finantza-munduko engranaje bat izan dira eta bertako imajinarioan posizionatu dira.

Orain, XXI. mendean, haustura sozialaren nabaritasuna are ageriago geratu da koronabirusaren pandemiaren ondorioz. Hura onartezina da mundu mailan eta “arduradunengana garamatza, sistema neoliberal extraktibo eta arduragabera”, adierazi zuen Boladok. Beraz, egiturazko aldaketa premiazkoa da eta prozesuan finantza etikoek paper nabarmena dute haien botere emantzipatzailea dela eta. Horren indarra gizarte-lotura fluxu ekonomikoekin batera berreraikitzean datza, bere egiazko praktika ekonomikoek bizitza erdigunean kokatzen dutelako, ekonomia espekulatiboarengandik ihes eginez.

Finantza etikoek une global berri honi egiten dioten ekarpen handia agerian geratu zen 2020an egindako Ekonomia Eraldatzaileen Munduko Foro Sozialean (EEMFS). Gonzálezek azaldu zuen ekonomia eraldatzaileak zer diren galderaren aurrean hainbat erantzun egon daitezkeela, baina denak dira honen ingurukoak: kapitalismoaren eta neoliberalismoaren guztiz aurkako elkarrekin bizitzeko moduak. “Begirada ugari dago, baina jendea, haien komunitateak, haien praktikak… erdigunean kokatzen dituzten alternatibek lotzen gaituzte, posible badirenak”, esan zuen.

Sonia Vidal, Via Campesinako Europako Koordinakundeko kidea, agroekologiari buruzko eztabaidan egon zen.

Sistema berria

Zein praktika? Demokrazia ekonomikoaren, bidezko merkataritzaren, ekonomia feministaren, zaintzen ekonomiaren, agroekologiaren, elikadura burujabetasunaren, finantza etiko eta solidarioen… munduan erabat murgiltzen gara. Denek daukate helburu gisa botere instituzionala, politikoa, antolamendukoa, ekonomikoa, kulturala eta ezagutza eraldatzea. Eta, hain zuzen ere, ezagutzari dagokionez, garrantzitsua da

maiatzak 6ko, osteguna, saioan garatu zen gaia: Ekonomia eta Finantza Hezkuntza.

Egun hartan, “Ekonomia testu liburuen berrikuste kritikoa” ikerketa aurkeztu zuten eta ezagutzera eman zen ere “Finantza hezkuntza etikoa gizartea eraldatzeko” proposamen didaktikoa, Finantzaz Haratagorekin elkarlanean egin dena. Lehen lana Maitane Jaio Atela ekonomialari eta bigarren hezkuntzako irakasleak, Jon Bernat Zubiri Rey ekonomialari eta Euskal Herriko Unibertsitateko irakasleak eta Javier Murillo Arrollo Ekonomialari eta Madrilgo Complutense Unibertsitateko eta bigarren hezkuntzako irakasleak aurkeztu zuten. Proposamen didaktikoa, berriz, STEILAS sindikatuko Eneko Martin Apariciok aurkeztu zuen.

Ikerketak gai tranpak, kritikarik gabeko ikuspegia, azterketa eskasa, sistema ekonomiko eta errealitate ekonomikoarekiko leundutako ikuspegia, gainerako ikuspegiak eskaintzen ez dituena, azaldu zituen: “ikuspegi bakarra eskaintzen dute, mundu ekonomikoan existitzen den eztabaida aurkeztu gabe”, adierazi zuen Murillo Arrollok eta honakoa erantsi zuen: “Ekonomia zientzia gatazkatsua da berez, jokoan dauden hainbat interes material direla eta …”.

Arane Altunak Nortlanen esperientzia aurkeztu zuen, Euskadiko lehenengo segurantza-bitartekaritza etikoa.

Finantza etikoen irakaskuntza

Zubiri Rey honetaz ziur dago: “ekonomia irakasteko modua izango da aldatuko den azkeneko gauza”, botere nagusiak ez duelako pentsamolde kritikoa sustatzeko interesik. Hori da, ordea, Proposamen didaktiko berria hartzen ari den bidea. 2019an sortutako ideia da, gutxi batzuentzat onuragarriak diren jokoaren arauak sustatzen dituzten finantza entitate kapitalistak ikastetxeetan zeukaten presentzia kezkagarriaz ohartu zirenean. “Esku-sartzeari erantzuteko finantza etikoen eremutik jartzen dugun gure aletxoa da”, argudiatu zuen Marín Apariciok. “Kritiko izateko, ezinbestekoa da galderak oso goiz egiten hastea”.

“Finantza hezkuntza etikoa gizartea eraldatzeko” proposamena lehen hezkuntzako 5. mailatik batxilergoraino iristen da eta matematika edo historia klase batean ere irakatsi daiteke, ekonomia gure bizitzako alderdi askorekin baitu harremana. “Neska-mutikoek zerbait ordaintzen duten lehen unetik aurrera, dagoeneko badaukate ekonomiarekin harremana”, gogorarazi zuen Marín Apariciok

Jardunaldi guztiak ikus ditzakezu hemen:

1. saioa: FINANTZA ETIKO ETA SOLIDARIOAK HEZKUNTZAN: EKONOMIA ERALDATZAILEENTZAKO ENGRANAJEA

'COOKIES'-en politika onartu behar duzu eduki hau erakusteko.

2. saioa: AGROEKOLOGIA ETA ELIKADURA BURUJABETZA: JASANGARRITASUNA ETA JUSTIZIA KLIMATIKOA

'COOKIES'-en politika onartu behar duzu eduki hau erakusteko.

3. saioa: EKONOMIA FEMINISTA ETA HERRI HEZKUNTZA: BIZITZA ETA PLANETA KAPITALAREN AURREAN

'COOKIES'-en politika onartu behar duzu eduki hau erakusteko.

4. saioa: EKONOMIA ETA FINANTZA HEZKUNTZA: PROTESTAK ETA PROPOSAMENAK

'COOKIES'-en politika onartu behar duzu eduki hau erakusteko.

5. saioa: SEGURANTZA ETIKO ETA SOLIDARIOEN ESPERIENTZIA: ERAGINA AHALBIDETZEN DUTEN ALDAKETAK

'COOKIES'-en politika onartu behar duzu eduki hau erakusteko.

Ezagutzen al duzu finantza etikoen historia?

.

80. hamarkadan, herrialde anitzetako pertsonek banku etikoa sortzea erabaki zuten, ez zeudelako ados banketxeen gizarte- eta ingurumen-konpromiso faltarekin. Gaur egun, banku etikoek beste edozein banketxeren balio legal bera dute, baina guztion ongizatea dute helburu. Alda zaitez banku etikora!

.

'COOKIES'-en politika onartu behar duzu eduki hau erakusteko.

ELKARRIZKETA: “Langileen eskubideen etorkizuna langileen ekintzaren ondorioa izango da”

Langileen Nazioarteko Egunean, Finantzaz Haratago sareak Jon Bernat Zubiri elkarrizketatu du sistema kapitalistak langileon eskubideetan duen eraginaz.
Argazkia: Hasier Goikolea

Jon Bernat Zubiri Rey Lanaren Ekonomian Doktorea da Grenoble Unibertsitatearen bitartez. Gaur egun, Euskal Herriko Unibertsitateko Lan Harreman Fakultateko irakaslea da. Besteak beste, gazteen lana, sindikalismoa, Euskal Herriko ekonomia eta lan banaketaren politiken inguruko ikerketa kolektiboak egin ditu.

Alde batetik, migratzaileen lan-eskubideen urraketa, gazteen prekarietatea edota genero-arrakala ditugu. Bestetik, amatasun eta aitatasun baimenen hobekuntza, asteko orduak murrizteko eztabaida borborrean… Zaila da langileon eskubideen etorkizuna asmatzea. Norantz goaz?

Langileen eskubideen etorkizuna langileen ekintzaren ondorioa izango da. Historia ez dago idatzita. Etorkizunera begira, badaude aukerak langileen eskubideak indartzeko. Pandemiak zenbait langile sektoreen lan baldintza okerrak agerian utzi ditu, bereziki sektore feminizatuetan (esentzialak direnak, gainera): soldata baxuak, lan ezegonkorrak, autonomo faltsuak, erresidentzia pribatizatuak, hezkuntzan eta osasunean egon diren murrizketak…

Horrek aukera ematen du langilearentzat adostasun berriak lortzeko, bereziki sektore publiko eta esentziala indartzeko, lana hobetzeko eta lanpostu gehiago sortzeko. Borroka zehatz horiek eskubide berriak ekar ditzakete langileria guztiarentzat.

Adibidez, pandemiaren ondorioz, zenbait gauza ahalik eta hoberen egiten saiatu dira: langileen kaleratzeak garestitu dira, ERTEak sortu dira kaleratzeak saihesteko; lanaren osasunaren inguruko neurri berriak hartu dira, autonomo faltsuen inguruko legeak egin dira… Hala ere, lortu ez diren aldarrikapenak ere badaude. Besteak beste, oraindik posible da langileak neurririk gabe kaleratzea eta Euskal Herriko industrian ERE masibo eta larriak gertatzen hasi dira. Nire ustez, langileen eskubideak ekonomia kapitalistaren garapenaren ondorio dira.

Joera aldaketa badago azken urteotan nazioarte mailan. Lehen zegoen austeritatearen diskurtsoa aldatu egin dute nazioarteko erakundeek. Ez naiz hasiko orain Nazioarteko Diru Funtsa edo Europar Batzordearen politikak goraipatzen, baina aitortu beharra dago aldaketak egon direla. Kaleratzen ari diren azken txosten eta neurriek lanak egonkortzeko, soldatak duintzeko, errenta minimoak ezartzeko eta errenta- eta banatze-politikak egiteko gomendioak biltzen dituzte.

“Etorkizuneko lana antolatzeko beharrezkoa da duintasuna sustatzea, errenta igotzea eta egonkortasuna lantzea”

Hori oinarri moduan hartuta, aldarrikatu behar dugu euskal patronalen eta patronal espainiarren diskurtsoa ez dela bidezkoa etorkizuneko lana antolatzeko eta beharrezkoa dela duintasuna sustatzea, errenta igotzea eta egonkortasuna lantzea, eta poliki-poliki langileen egoera hobetzea. Ez dadila langileria izan beti krisia ordaintzen duena.

Lanaren klase, genero eta arraza banaketak iraganeko kontua dirudi… Hala ote?

Banaketa hori, murriztu baino, larriagotzen ari da. Klase banaketa handitu egiten da krisi garaian. Krisiak beti dira egokitzapenerako uneak, eta orduantxe sortzen dira egoera larriagoak sektore batzuentzako. Adibidez, aurreko krisian (2008 urtekoan), eraikuntzako langile asko kale gorrian geratu ziren. Horren ondorioz, familia askotan moldaketak egon ziren; emakume ugari lan merkatura irten ziren beraien senarrak edo senideak langabezian geratu zirelako. Gauza bera gertatzen da industriaren etengabeko krisiarekin; klase banaketa areagotzen doa. Batzuen etekinak eta negozioen egoerak hobetzen diren heinean (eremu teknologikoan, finantzetan, etab.), beste hainbeste enpresari txiki eta langile kale gorrian geratzen dira.

Genero ikuspegitik ere berdina esan genezake. Emakumeak izan dira krisi honen eta aurrekoaren ondorio larrienak jasan dituztenak. Azken finean, emakumeak izan dira batez ere sektore esentzialetan eta lehen lerroan lanean egon direnak. Murrizketen ondorioz, azpikontratatuak egon dira askotan eta bakarrik egon dira oinarrizko zerbitzuak aurrera ateratzeko.

Zer gertatzen da zure diruarekin bankuan sartzen duzunean?

Askotan, badirudi finantzak eta sistema ekonomikoak ez duela zerikusirik gurekin. Alabaina, kreditu. edota zordunketa-txartela, auto asegurua, mailegu bat edo pentsio plana baduzu… sistema ekonomikoaren parte zara!

Zer gertatzen da zure diruarekin bankuan sartzen duzunean? Bankuan kutxa batean geratzen ote da? Ba ez! Dirua une oro mugitzen ari da. Hau da, bankuek, dirua irabazteko, zure dirua inbertitzen dute. Haiek erabakitzen dute zure diruarekin zer egin.

Hortxe dago arazoa: Ez dakigu zer egiten duten bankuek gure diruarekin…

Horregatik, aukeratu banku etikoa.

'COOKIES'-en politika onartu behar duzu eduki hau erakusteko.

Zergatik ez ditugu billete gehiago inprimatzen pobreziarekin amaitzeko?

Ba al zenekien zirkulazioan dagoen diruaren %3a soilik inprimatzen dela? Gainerakoa kontabilitate liburuetan idatzita dago.

Hori jakinda, galdera logikoena zera litzateke: Zergatik ez ditugu billete gehiago inprimatzen munduko pobreziarekin amaitzeko?

Zoritxarrez, ez da horren erraza. Diru gehiago inprimatuko bagenu, balioa galduko luke. Hau da, prezioek gora egingo lukete eta diru gehiago beharko genuke gauzak erosteko. Esaterako, 60 zentimoko ogi-barra batek 50 euro kostatu ahalko lituzke. Inflazioa deitzen zaio horri:

 

'COOKIES'-en politika onartu behar duzu eduki hau erakusteko.

Finantza etikoen aldeko kanpaina abiatuko du Finantzaz Haratago sareak

Ba al dakizu nola sortzen den dirua? Ba al zenekien emakumeok finantza-sisteman sartzeko oztopo gehiago ditugula? Zer nolako alternatibak ditugu horren aurrean?

Diruak mundua mugitzen du (tamalez) eta, hala ere, oso gutxi dakigu finantza-sistemaren inguruan. Horregatik, Finantzaz Haratago saretik kanpaina bat abiatuko dugu, diruaren jatorria, sistema kapitalistaren zirrikituak eta normalizatu behar ez ditugun desberdinkeriak ezagutzera emateko.

Bideo-sorta eder bat egin dugu eta astero argitaratuko dugu berri bat sare sozialetan eta esteka honetan.

Honako hauexek dira landuko ditugun gaiak:

    • Diruaren historia.
    • Sistema ekonomikoa.
    • Finantza etikoen historia.
    • Espekulazioa.
    • Paradisu fiskalak.
    • Emakumeak eta finantzak.
    • Sozialki arduratsua den inbertsioa.
    • Ekologia eta finantzak.
    • Mikrokredituak.
    • Finantza etikoak gaur egun.

Finantza etikoen alde egin dezagun!

ELKARGUNE JARDUNALDIAK: Hezkuntza-, Gizarte- eta Ekonomia-Eraldaketa Bizitzaren eta Planetaren Jasangarritasunerako

Maiatzaren 3tik 7ra Finantzaz Haratagok hainbat topaketa antolatuko ditu finantza etikoei eta ekonomia eraldatzaileei buruz eztabaidatzeko, jasangarritasunerako aukera ematen duen gizarte- eta ekonomia-eraldaketa proposamen gisa.

2020an Ekonomia Eraldatzaileen Munduko Foru Sozialean (EEMFS) finantza etikoen elkargunean parte hartu genuenetik, toki eta nazioarte mailan topaketa aberasgarri ugari sortzea lortu dugu. Era berean, elkarguneen arteko espazioetan aktiboki parte hartzeko aukera izan dugu.

Guzti horrek harremanak sortzeko eta elkarrengandik ikasteko aukera eman digu, ez bakarrik finantza etikoetarako erakundeen artean, baizik eta hauen eta ekonomia eraldatzaileen beste sare eta erakunde batzuen artean. Honela, finantza etikoek geure burua ikusarazi dugu ekonomia hauek behar duten euskarri gisa, aldi berean elkarrekin finantza sistema etiko integrala eta demokratikoa eraikitzeko apustua nabarmenduz.

Boterea eraldatzeko geure estrategiekin eta gainerako ekonomia eraldatzaile eta mugimenduekin batera lan egin behar dugu, honela korporazio handien giza- eta ingurumen-eskubideen urraketa sistematikoari elkarrekin aurre egiteko, baita banku nagusiek kontzeptu batzuekiko burutzen ari diren jabetze geroz eta handiagoari aurre egiteko, esate baterako ingurumen eta gizarte jasangarritasuna.

Horregatik, EEMFSan hasitako bidea jarraitzea erabaki dugu, 2021ean Euskadira ekarriz iazko Foruan eztabaidatutako esperientzia garrantzitsuak: finantza etikoak, ekonomia sozial eta solidarioa, hezkuntza kritikoa, esperientzia eraldatzaileak, agroekologia eta elikadura burujabetasuna, ekonomia feminista, etab. Gure asmoa zen 2021ean bilerak gure herrialdean aurrez aurrekoak izatea, baina, tamalez, pandemiaren ondorioz ez da posible izan. Hortaz, topaketak online izango dira eta ordu eta erdi baino luzeagoak ez egiten saiatuko gara. Hala era, poz handia sentituko dugu eragina globalagoa izango delako eta proposamenean interesa duten nazioarteko pertsona eta mugimenduen parte-hartzea izango dugulako.

Izen-ematea doakoa da eta gehien interesatzen zaizkizun egunak aukera ditzakezu. Eman izena formulario honetan: labur.eus/confluencia


EGITARAUAREN LABURPENA:

 

Astelehena, maiatzak 3 – 18:00 CET
FINANTZA ETIKO ETA SOLIDARIOAK HEZKUNTZAN:
EKONOMIA ERALDATZAILEENTZAKO ENGRANAJEA

Nina González Fdez-Argüelles
Finançament Ètic i Solidari (FETS) – RedEFES

Alfonso B. Bolado
Arç Cooperativa – REAS Red de Redes sareko Finantza Etikoen Mahaia


Asteartea, maiatzak 4 – 18:00 CET
AGROEKOLOGIA ETA ELIKADURA BURUJABETZA:
JASANGARRITASUNA ETA JUSTIZIA KLIMATIKOA

Sonia Vidal
Sindicato Labrego Galego – La Vía Campesina Europa

Aitor Urkiola
GRAIN – Soberanía Alimentaria Aldizkaria


Asteazkena, maiatzak 5 – 18:00 CET
EKONOMIA FEMINISTA ETA HERRI HEZKUNTZA:
BIZITZA ETA PLANETA KAPITALAREN AURREAN

Josefina Roco Sanfilippo
Militante feminista eta herri-hezitzailea

Flora Partenio
DAWN, Hegoalde Globaleko Feministen Sarea


Osteguna, maiatzak 6 – 18:00 CET
EKONOMIA ETA FINANTZA HEZKUNTZA:
PROTESTAK ETA PROPOSAMENAK

Maitane Jaio Atela
Ekonomialaria eta bigarren hezkuntzako irakaslea

Jon Bernat Zubiri Rey
Ekonomialaria eta Euskal Herriko Unibertsitateko irakaslea

Javier Murillo Arroyo
Ekonomialaria eta Madrilgo Complutense Unibertsitateko eta bigarren hezkuntzako irakaslea

Eneko Marín Aparicio
STEILAS sindikatua


Ostirala, maiatzak 7 – 18:00 CET
SEGURANTZA ETIKO ETA SOLIDARIOEN ESPERIENTZIA:
ERAGINA AHALBIDETZEN DUTEN ALDAKETAK

Estefanía Rodríguez Otero
Nortlan: Aseguru artekaritza etikoa

Sergi Salavert Fernández
EthSI (Ethical and Solidarity based Insurance)

Gerardo Wijnant
Doble Impacto – Banca Ética

«Halako finantzak nahi ditugu» Dokuforo birtualaren laburpena

Bideoa ikusteko.  

Joan den martxoaren 17an, “Les finances que volem»” dokumentalari buruzko dokuforo birtuala antolatu genuen Enrique Asensi Martin gonbidatuarekin batera.

Dokuforoa streaming bidez eman zen, ZOOM bilera tresnaren bitartez, eta Facebook Live eta Youtube plataformen bitartez ere ikusi ahal izan zen. Jarraitutako dinamika hurrengoa izan zen, behin “Les finances que volem” dokumentala ikusita, hainbat galdera egin zizkien bertaratutakoei, eta hauek txataren bidez erantzuten joan ziren.

Enclau Sareko Enrique Asensi Martínen kolaborazioaz gozatu ahal izan zen, zeinek documental honen garapenean aktiboki parte hartzeaz gain, Valentziar erkidegoko finantza etikoen sustapenean ere ibilbide luzea duen. Enclau Valentziar Erkidegoko Finantza alternatiboetarako sarea da, eta 2000. urtean sortu zen. Sare honek, finantzaketa etikoa eta arduratsua sustatzeko lan egiten duten irabazi-asmorik gabeko hainbat gizarte-erakunde biltzen ditu.

“Halako finantzak nahi ditugu” 37 minutuko film laburra 2019an estreinatu zen, eta bertan, sistema finantzarioak dituen praktika desegokiak biltzen dira. Horrez gain, finantza etikoen eta ekonomia sozial eta solidarioaren baitan aurki daitezkeen alterntibez ere hitz egiten da. Dokumentala berez valentzieraz egina dago, hala ere, berau euskarazko eta gaztelerazko azpitituluekin ikusteko aukera ere badago. Ikus-entzunezko proiektu hau Enclau, Fora de Camp produktorak eta Valentziako Aldundiaren eskutik produzitu zen.